แผงโซลาร์เซลล์ มอก. คืออะไร? อัปเดตมาตรฐานไทยที่เกี่ยวข้องปี 2569.

คำว่า “แผงโซลาร์เซลล์ มอก.” ควรอ่านให้ละเอียดกว่าการดูว่ามีโลโก้บนโบรชัวร์หรือไม่ เพราะมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับ PV มีหลายฉบับและครอบคลุมคนละเรื่อง เช่น design qualification ของ module, safety qualification และการออกแบบ PV array

บทความเดิมอ้างเลขมาตรฐานรุ่น 2561 ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงแล้ว เวอร์ชันนี้อัปเดตตามฐานข้อมูลของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ที่ตรวจสอบได้ในปี 2569

แหล่งหลัก:

• สมอ. — มอก. 61215 เล่ม 1-2568
• สมอ. — มอก. 61730 เล่ม 1-2567
• สมอ. — มอก. 62548 เล่ม 1-2567

มอก. 61215 เล่ม 1-2568: Design Qualification ของแผง

มอก. 61215 เล่ม 1-2568 ว่าด้วยแผงเซลล์แสงอาทิตย์ภาคพื้นดิน — คุณสมบัติการออกแบบและรับรองแบบ เล่ม 1 ข้อกำหนดการทดสอบ

สมอ. ระบุว่าฉบับนี้แทนฉบับ 2561 และมีผลใช้งานตั้งแต่ 25 เมษายน 2569

จุดสำคัญมากในบทคัดย่อคือมาตรฐานนี้ใช้ accelerated tests เพื่อประเมินความสามารถของ design ต่อสภาพใช้งานกลางแจ้ง แต่ ผลทดสอบไม่ได้ทำนายอายุใช้งานเป็นตัวเลขโดยตรง

ดังนั้นข้อความว่า:

ผ่าน IEC/TIS 61215 = รับประกันว่าใช้ได้ 25 ปี

เป็นการสรุปเกินขอบเขตมาตรฐาน

มอก. 61730: Safety Qualification

มอก. 61730 เล่ม 1-2567 เป็นมาตรฐานด้านคุณสมบัติความปลอดภัยของแผง PV ส่วนข้อกำหนดการสร้าง และรับ IEC 61730-1:2023 มาใช้ในระดับเดียวกันตามข้อมูล สมอ.

มาตรฐาน safety qualification ช่วยประเมินการออกแบบด้าน electrical/mechanical safety ของ module แต่ไม่ได้แทน:

• การติดตั้งที่ถูกต้อง
• connector/cable compatibility
• grounding/bonding
• fire classification requirement ของโครงการ
• inverter/string design

แผงที่ผ่าน safety qualification ยังสามารถถูกติดตั้งผิดจนเกิดอันตรายได้

มอก. 62548 เล่ม 1-2567: เป็นมาตรฐาน “ระบบ/อาร์เรย์” ไม่ใช่ตัวแผง

มอก. 62548 เล่ม 1-2567 ครอบคลุมข้อกำหนดการออกแบบ PV array รวมถึง:

• DC array wiring
• electrical protection
• switching/isolation
• earthing
• safety ของ DC PV system

จึงต้องแยกให้ชัดว่า module certification กับ system design standard เป็นคนละชั้น

แผงได้มาตรฐานไม่ได้แปลว่าระบบทั้งหลังคาผ่านการออกแบบตามมาตรฐานแล้ว

เลข มอก. เก่าอาจถูกยกเลิกหรือแทนที่

ตัวอย่างสำคัญคือ มอก. 1843-2553 สำหรับ crystalline silicon module ซึ่งฐานข้อมูล สมอ. แสดงสถานะยกเลิกแล้ว

ผู้ซื้อจึงไม่ควรจำเลขมาตรฐานจากบทความเก่าหรือ datasheet เก่าโดยไม่ตรวจสถานะปัจจุบัน

อย่าตีความ มอก. เป็นอันดับคุณภาพของแบรนด์

มาตรฐานตอบคำถามประมาณว่า:

ผลิตภัณฑ์/design นี้ผ่านข้อกำหนดและวิธีทดสอบตามมาตรฐานที่ระบุหรือไม่

แต่ไม่ได้จัดอันดับว่าแบรนด์ A ผลิตไฟได้มากกว่าแบรนด์ B หรือ warranty service ดีกว่า

เวลาคัดเลือกแผงยังต้องดู:

1. model-specific certificate
2. datasheet revision
3. module efficiency
4. temperature coefficient
5. degradation warranty
6. mechanical load
7. dimensions / clamp zone
8. connector/cable
9. current/voltage compatibility
10. local warranty/support

รายชื่อแบรนด์ “ที่มี มอก.” ไม่ควรฝังตายตัวในบทความ

บทความเก่าเคยลิสต์ชื่อผู้ผลิตหลายราย แต่สถานะ certificate เปลี่ยนได้ตามรุ่นและใบอนุญาต

วิธีที่ดีกว่าคือขอ:

• เลข มอก./เลขใบอนุญาต
• ชื่อผู้รับใบอนุญาต
• model/family ที่ครอบคลุม
• วันที่มีผล/สถานะปัจจุบัน

แล้วตรวจจากระบบของ สมอ. โดยตรง

ผ่านมาตรฐานแล้วทำไมยังต้องดู installation manual

เพราะ module มีข้อจำกัดเฉพาะรุ่น เช่น:

• clamp zone
• maximum system voltage
• maximum series fuse
• connector family
• cable routing
• grounding/bonding method
• cleaning restrictions

การติดตั้งนอกเงื่อนไขผู้ผลิตอาจกระทบทั้ง safety และ warranty แม้ตัว module จะผ่านมาตรฐาน

สรุป

“แผงมี มอก.” เป็นข้อมูลสำคัญ แต่ต้องถามต่อว่า มอก. ฉบับไหน รุ่นไหน และครอบคลุมอะไร

ในปี 2569 มาตรฐานที่ควรรู้มีทั้ง 61215 สำหรับ design qualification ของ module, 61730 สำหรับ module safety และ 62548 สำหรับ PV array design อย่าใช้เลขมาตรฐานเก่าหรือเครื่องหมายเพียงอย่างเดียวแทนการตรวจ datasheet, certificate และการออกแบบระบบจริง